На вашу кніжную паліцу

Свет у канцы тунэля

Шаноўны карэктар або рэдактар, калі вы паспяшаліся перакрэсліць у маім загалоўку слова “свет” і замяніць яго на “святло”, то аднавіце, калі ласка, першы варыянт. Таму што насамрэч я маю на ўвазе не электрамагнітнае выпраменьванне, успрымаемае чалавечым вокам, а філасофскае паняцце ўсяго існага, напрыклад, быццё чалавека. Каб зразумець ход маёй думкі, трэба прачытаць творы з новай кнігі Ніны Рыбік “Скрыжаванні”. Кніга пра жаночыя лёсы, але прачытаць яе будзе цікава і мужчынам, таму што аповесці і апавяданні з яе, наогул пра асабістыя стасункі, пра памылкі юнацтва, пра расплату за свае грахі і глупствы, пра імкненне да шчаслівага жыцця. Надзея на шчасце вядзе герояў кнігі праз змрочны тунэль здрад, расчараванняў, беднасці, душэўных страт у новы свет, які існуе паралельна з пакутлівым шляхам, але выйсце з якога - толькі ў канцы тунэля.

Пра актуальнасць і вартаснасць твораў сведчыць той факт, што, прачытаўшы кнігу, двое маіх маладых калег адразу спыталіся, ці будзе прадаўжэнне. Значыць, як любіць выказвацца сама аўтар, “цапанула”. Ды і хіба могуць не крануць за жывое гісторыі жыцця нашых сучасніц, на чые плечы апусціўся цяжар выпрабаванняў, нечаканых паваротаў лёсу, якія тым не менш, не толькі не зламалі іх, наадварот – загартавалі. Прыклад моцных жанчын празаіка Ніны Рыбік - гэта новы тып літаратурных гераінь, накшталт тургенеўскіх дзяўчат і бальзакаўскіх жанчын.

Рукапіс кнігі журналісткі і пісьменніцы Ніны Рыбік “Скрыжаванні” быў прызнаны пераможцам Гродзенскага абласнога літаратурнага конкурсу імя Алаізы Пашкевіч (Цёткі). Гэта далёка не першая яе перамога, раней былі перамогі на многіх абласных, рэспубліканскіх і міжнародных конкурсах. Аўтар дзвюх кніг прозы – “Права на адсяленне” (2000) і “Свае і чужыя” (2008) Ніна Рыбік сёння працуе галоўным рэдактарам раённай газеты “Астравецкая праўда”. Новая кніга “Скрыжаванні” была выдадзена напрыканцы мінулага года рэдакцыйна-выдавецкай установай “Выдавецкі дом “Звязда” накладам у 1100 асобнікаў.

У астраноміі светам (Сусветам) называюць сістэму Галактыкі, да якой належыць і наша Сонечная сістэма. Здалёку яна, напэўна, выглядае маленькім воблачкам. А сярод начных зорак, якія мы назіраем з Зямлі, таксама ёсць далёкія галактыкі, іншыя сусветы, са сваім жыццём ці адсутнасцю жыцця. Чалавецтва – гэта сістэма сусветаў, бо кожны чалавек – своеасаблівы космас, у якім сфакусіраваліся пачуцці, памкненні, дзеянні, вынікі існавання. У аднаго дабрыня душы шчодра свеціцца і распаўсюджвае навокал цеплыню і спакой. У іншага злыя вочы вылучаюць змрок і холад, ад якіх хочацца ўцякаць. Прычыну такіх рознаполюсных з’яў імкнецца высветліць аўтар “Скрыжаванняў” у сваіх, на першы погляд, простых і будзённых аповедах. Але за лёгкасцю і прастатой тэкстаў, за немудрагелістасцю сюжэтаў прасочваецца не проста праца над словам, а вялікая душэўная работа, калі кожная сюжэтная лінія праходзіць праз сэрца аўтара, сілкуючыся яго энергетыкай, каб затым сілкаваць розум і душу чытача.

На прыкладах жыццёвых скрыжаванняў лёсаў сваіх літаратурных гераінь Ніна Рыбік імкнецца апавядаць аб праблемах і пошуках сапраўдных каштоўнасцяў прадстаўнікамі ўсяго пакалення, вымушанага прайсці праз развал адных і ўсталяванне новых дзяржаўных і асабістых стасункаў. Хоць палітычных матываў амаль няма ў жыццеапісаннях, але палітыка віртуальна прысутнічае ў кожным творы, бо сфера дзейнасці ўлады тым або іншым чынам уплывае на жыццё кожнага, не толькі фарміруючы светапогляд, але і падштурхоўваючы да пэўных дзеянняў, учынкаў. У аповесці “Скрыжаванні”, якая і дала назву ўсёй кнізе прозы, праявіўся адметны талент пісьменніцы-журналіста ў тым, як гарманічна ўпляла яна ў тканіну твора вытворчую тэму. І тут жа праявіла сябе як лірык, ствараючы рамантычныя апісанні з’яў прыроды, узнёслыя гімны пачуццям, глыбокія філасофскія разважанні.

З думкамі, надзеямі, сумненнямі галоўнай гераіні аповесці Таццяны Аляксееўны нібы перагукваюцца галасы Надзеі і Валянціны з аповесці “Паміж днём і ноччу”, персанажаў наступных апавяданняў. Розныя жанчыны, кожная са сваёй складанай доляй, са сваёй праўдай і такой няскоранай прагай шчасця. У гэтым заключаецца галоўная рыса сапраўднай жаноцкасці – імкненне быць шчаслівай. Шчасце, якое кожны разумее па-свойму, якое для кожнага мае сваё матэрыяльнае ўвасабленне і духоўную “начынку”, на самай справе для большасці людзей фармулюецца парай слоў: адсутнасць няшчасця. Ці не таму пасля твораў, насычаных эмацыянальнымі жарсцямі, аўтарка напрыканцы кнігі размясціла “Навагоднія дыялогі”. Хоць пэўны напал пачуццяў прысутнічае ў гэтых зваротах-малітвах, прасякнутых чаканнем дзіва, але вельмі адчувальная засяроджанасць, вельмі ўяўная атмасфера ўзнёслага спавядання і шчырага жадання здзяйснення надзей.

У мяне з’явілася адчуванне, што кульмінацыйны момант аўтарка кнігі наўмысна насуперак законам драматычнага жанру перанесла ў канец. І таму так чакаюць працягу, развязкі і лагічнага фіналу мае “каляжанкі”. Таму адчуванне незавершанасці застаецца ў мяне. А з гэтага вынікае, што працяг павінен быць.

Ала СТРАШЫНСКАЯ.